Ракот на дојка не завршува со дијагнозата, операцијата или третманот. За многу жени, тој само означува почеток на тешок период, во кој треба да се соочат не само со болеста, туку и со промените во телото, стравот од нејзино враќање, последиците од третманот и несигурноста за иднината.
Сепак, овие искуства често остануваат во сенка, особено во текот на Розовиот октомври, кога вниманието е насочено кон подигањето на свесноста, превентивните прегледи и раното откривање.
Во интервју за Mollëkuqja.mkонкологот Вјолца Скендери Незири зборуваше за овие аспекти на животот со рак на дојка за кои се зборува поретко, како односот на жената со телото по операцијата, емоционалното здравје, фертилитетот и можноста за мајчинство по третманот.
Таа истакнува дека, покрај медицинскиот третман, жените имаат потреба и од емоционална поддршка, аспект за кој, како што објаснува таа, во одделението за онкологија во земјата недостасува вработен психолог што би се занимавал посебно со овој дел од искуството на болеста.
Зошто изгледа како, дури и кога зборуваме за ракот на дојка, продолжуваме да зборуваме многу за „дојката" и изгледот на жената, а помалку за самата жена? Дали го гледате ова и во медицината?
Во клиничката медицина, во која спаѓа и онкологијата, фокусот е на самата болест, во конкретниот случај ракот на дојка, најдобрите начини на третман, опциите за третман, очекувањата од третманот итн. Работа на психологијата е третирањето на емоционалниот аспект на жената. А сега, за жал, во нашата земја во одделението за онкологија нема вработен психолог што би се занимавал со емоционалниот аспект на жената, па затоа ние онколозите можеме да ја играме и таа улога. Затоа можеби се добива впечаток дека емоционалниот аспект се занемарува.
По операцијата на дојката, што се случува со односот на жената со нејзиното тело? Дали ова е нешто што лекарите го гледаат кај пациентките, но за кое ретко се зборува отворено?
Отстранувањето на дојката или на дел од дојката е потресен момент за жената бидејќи на некој начин ѝ се чини како да ја изгубила својата женственост. Овој аспект во моментот е малку олеснет бидејќи постои можност за пластична реконструкција, но повторно е многу важно прифаќањето на болеста од страна на жената, а всушност и прифаќањето на телото без еден составен дел. Повеќе и тука е важна емоционалната подготвеност.
Колкав притисок чувствуваат жените да го „вратат" телото во состојбата пред ракот? Дали овој притисок доаѓа од самите жени, партнерите, семејството или и од начинот на кој општеството го гледа женското тело?
Не можам да кажам точно колкав притисок имаат жените. Тоа е индивидуално прашање, во зависност од околината, семејството или општеството.
Дали се зборува доволно со пациентките за фертилитетот и можноста да станат мајки по третманот? Особено кога се работи за многу млади жени?
Да, обично уште од моментот кога младите жени се дијагностицираат со рак, го разговараме прашањето за фертилитетот и можните опции.
Што се случува кога жената сака да има дете по ракот на дојка? Дали мора да бира меѓу третманот и плановите за мајчинство, или денес медицината може да понуди алтернативи?
Не, обично жената не останува пред таква дилема, особено ако од почетокот се консултира со својот онколог. Најдобрата опција е чувањето (замрзнувањето) на јајце-клетките пред почетокот на третманот, друг начин е по третманот, ако сè тече како што треба, да се планира бременоста.
Кој е делот од животот на жената со рак на дојка за кој медицината зборува најмалку, но вие го гледате секојдневно во ординацијата?
Мислам дека е емоционалниот аспект, стравот од враќање на болеста, последиците од третманите, слабеењето на телото, раната менопауза итн.
Инаку, во Северна Македонија минатата година биле дијагностицирани илјада пациентки со рак на дојка, додека моментално седум илјади пациенти со онколошки заболувања се на активен третман во Клиниката за радиотерапија и онкологија во Скопје. Зад бројките и кампањите на розовиот октомври стојат нерешени проблеми со години, часовни чекања за терапија, недостаток на кадар, услуги концентрирани во Скопје, додека скринингот покрива само мал дел од жените.
This publication was produced within the framework of the project Queer and Present: Media, Rights and Safety for LGBTIQ+ persons in Pollog, which is implemented as part of the broader regional project Together for LGBTQI+ Equality, implemented by the Centre for Civic Education (CCE) in partnership with ERA – LGBTI Equal Rights Association for the Western Balkans and Turkey, Queer Montenegro, Queer Center Skopje, Tuzla Open Center, Open Mind Spectrum Albania (OMSA), and the Center for Social Group Development from Kosovo. The programme is funded by the European Union.
The contents of this publication are the sole responsibility of the Center for Equal Opportunities “Mollekuqja” and do not necessarily reflect the views of the European Union, CCE, or the project partners.
