N\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri me norma patriarkale dhe zakonore si\u00e7 \u00ebsht\u00eb shoq\u00ebria jon\u00eb, e q\u00eb p\u00ebr \u00e7do respekt ndaj disa vlerave q\u00eb tradicionalisht i kemi ruajtur dhe kultivuar, megjithat\u00eb disa nga konceptet konservative kan\u00eb pasur nj\u00eb regres t\u00eb theksuar n\u00eb avansimin e disa t\u00eb drejtave t\u00eb grave e q\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim kan\u00eb thelluar edhe m\u00eb shum\u00eb hendekun gjinor duke krijuar stereotipe gjinore mbi baza t\u00eb ndryshme. Andaj, jan\u00eb t\u00eb njohura stereotipet gjinore si prodhim i k\u00ebsaj shoq\u00ebrie, si n\u00eb familje, tregun e pun\u00ebs, sport, art, sjellje, veshje, profesion, aktivitete t\u00eb lira, gati n\u00eb t\u00eb gjitha sferat e jet\u00ebs. Korniza e pasur ligjore, politika dhe masat e krijuara, institucionet e themeluara enkas p\u00ebr t\u00eb tejkaluar k\u00ebt\u00eb segregacion gjinor, si\u00e7 duket nuk kan\u00eb pasur shum\u00eb sukses, andaj shoq\u00ebria civile p\u00ebrmes organizimit dhe kauzave p\u00ebr tejkalimet e stereotioeve gjinore jan\u00eb duke luajtur nj\u00eb rol shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb promovimin e barazis\u00eb, nj\u00ebjt\u00ebsis\u00eb si dhe ngritjen e z\u00ebrit p\u00ebrmes avokimit n\u00eb edukimin dhe nd\u00ebrgjegj\u00ebsimin e shoq\u00ebris\u00eb dhe institucioneve, duke ua b\u00ebr\u00eb me dije obligimet q\u00eb kan\u00eb marr\u00eb n\u00eb drejtim t\u00eb respektimit t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut n\u00eb t\u00eb gjitha sferat jet\u00ebsore.<\/p>\n
Kultura dhe mentaliteti ballkanik jan\u00eb pothuajse prezent n\u00eb shumic\u00ebn e familjeve q\u00eb jetojn\u00eb n\u00ebn qiellin e Ballkanit. K\u00ebtu jan\u00eb t\u00eb nd\u00ebrlidhura normat tradicionale, fetare, morale t\u00eb cilat me ndryshimet q\u00eb p\u00ebrjeton shoq\u00ebria dhe familja bashk\u00ebkohore vazhdojn\u00eb t\u00eb jen\u00eb n\u00eb konflikt t\u00eb vazhduesh\u00ebm. Andaj, e drejta private ku k\u00ebtu b\u00ebn pjes\u00eb edhe e drejta familjare \u00ebsht\u00eb shum\u00eb v\u00ebshtir\u00eb q\u00eb t\u00eb ndryshoj\u00eb dhe ti adaptohet dinamik\u00ebs e cila ka krijuar nj\u00eb shoq\u00ebri dhe familje bashk\u00ebkohore n\u00eb rrafshin global. L\u00ebvizja e qytetar\u00ebve nga vendet e Ballkanit n\u00ebp\u00ebr vendet e ndryshme t\u00eb bot\u00ebs p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje t\u00eb pun\u00ebs, standardit m\u00eb t\u00eb mir\u00eb jet\u00ebsor, ose studimeve, n\u00eb nj\u00eb mas\u00eb t\u00eb theksuar ka ndikuar q\u00eb n\u00eb vendin ku jetojn\u00eb dhe veprojn\u00eb ballkanasit t\u00eb ju p\u00ebrshtaten kushteve jet\u00ebsore por edhe korniz\u00ebs juridike e cila ju imponohet. Kjo n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb ka ndikuar q\u00eb disa familje ti n\u00ebnshtrohen liberalizimit t\u00eb normave tradicionale. Faktor tjet\u00ebr i ndryshimeve pozitive n\u00eb tejkalimin e hendekut gjinor, gjithsesi \u00ebsht\u00eb edhe emancipimi dhe pavar\u00ebsimi financiar dhe pron\u00ebsor i gruas. P\u00ebrderisa kemi nj\u00eb grua e cila ka filluar t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb t\u00eb drejtat q\u00eb i takojn\u00eb, kjo po q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb hap shum\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm drejt\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsimit t\u00eb standardeve gjinore. Rritja e shkall\u00ebs s\u00eb pun\u00ebsueshm\u00ebris\u00eb s\u00eb gruas gjithashtu ka leht\u00ebsuar edhe n\u00eb mbajtjen materiale t\u00eb familjes dhe amvis\u00ebris\u00eb, gj\u00eb q\u00eb p\u00ebr shum\u00eb burra paraqet ndarje t\u00eb barr\u00ebs s\u00eb mbajtjes e cila deri para disa viteve iu apostrofohej si obligim kryesor. Pra, vendosja e rolit t\u00eb partneritetit n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet bashk\u00ebshortore gjithsesi ka pasur nj\u00eb ndikim pozitiv n\u00eb tejkalimin e ndarjes s\u00eb pun\u00ebve familjare n\u00eb baz\u00eb t\u00eb gjinis\u00eb. Mir\u00ebpo, shoq\u00ebria jon\u00eb ende nuk e ka tejkaluar stereoripin e p\u00ebrfshirjes s\u00eb gruas n\u00eb t\u00eb gjitha fushat e karrier\u00ebs, andaj kemi shum\u00eb pak gra udh\u00ebheq\u00ebse t\u00eb kompanive, institucioneve, roleve politike dhe si pasoj\u00eb e k\u00ebsaj grat\u00eb gjenerojn\u00eb m\u00eb pak t\u00eb hyra se burrat, k\u00ebshtu q\u00eb burrat vazhdojn\u00eb t\u00eb mbizot\u00ebrojn\u00eb n\u00eb profesionet me paga m\u00eb t\u00eb larta se grat\u00eb. Nd\u00ebrlidhur me aspektin e pranueshm\u00ebris\u00eb s\u00eb gruas n\u00eb jet\u00ebn publike dhe politike, duhet domosdoshm\u00ebrisht theksuar faktin q\u00eb grat\u00eb p\u00ebrballen me akuza t\u00eb r\u00ebnda p\u00ebr braktisjen e obligimeve familjare dhe prioritizimin e karrier\u00ebs vetanake; gjuha e urrejtjes dhe gjuha seksiste \u00ebsht\u00eb m\u00eb se e pranishme jo vet\u00ebm n\u00eb mesin e burrave por edhe t\u00eb grave; mveshja e paaft\u00ebsis\u00eb menaxhuese sepse \u00ebsht\u00eb e brisht\u00eb dhe ka \u201caft\u00ebsi t\u00eb kufizuara\u201d n\u00eb vendimmarrje. Kontributi dhe q\u00ebndrimet e gruas n\u00eb ndryshimet shoq\u00ebrore, edhe pse shum\u00eb t\u00eb m\u00ebdha, vazhdojn\u00eb t\u00eb minimizohet duke ia atribuar vet\u00ebm rolin e rritjes s\u00eb natalitetit n\u00eb shoq\u00ebri p\u00ebrmes aft\u00ebsis\u00eb p\u00ebr reproduktim. P\u00ebr t\u00eb dal\u00eb nga ky mjedis degradues i rolit dhe veprimtaris\u00eb s\u00eb gruas i pranish\u00ebm n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb ballkanike, duhet bashk\u00ebrisht punuar n\u00eb edukimin familjar dhe at\u00eb publik me q\u00ebllim t\u00eb p\u00ebrshtatjes s\u00eb mentalitetit ndryshimeve t\u00eb koh\u00ebs dhe struktur\u00ebs familjare dhe asaj shoq\u00ebrore. Kjo p\u00ebr arsye se, ratifikimi dhe p\u00ebrpilimi i intrumenteve t\u00eb ndryshme ligjore, ka treguar se nuk ka korrur suksese, sepse t\u00eb nj\u00ebjtat kan\u00eb mbetur vet\u00ebm premtime dhe obligime t\u00eb shkruara. Andaj gruan nuk duket shikuar si armike dhe t\u00eb paaft\u00eb, por duhet shikuar si bashkpun\u00ebtore n\u00eb tejkalimin e t\u00eb gjitha barrierave me t\u00eb cilat p\u00ebrballet kjo shoq\u00ebri.<\/p>\n
Nga ana tjet\u00ebr, shum\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr tem\u00ebn \u00ebsht\u00eb, harmonizimi i t\u00eb drejt\u00ebs familjare n\u00eb vendet evropiane n\u00eb drejtim t\u00eb promovimit t\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs si deg\u00eb shum\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb sistemet juridike e cila ka fituar r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e nj\u00eb projekti serioz, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb kontekstin e nd\u00ebrtimit t\u00eb nj\u00eb Evrope t\u00eb bashkuar dhe t\u00eb barabart\u00eb n\u00eb aspektin e t\u00eb drejtave familjare dhe atyre sociale. Me avancimin e procesit t\u00eb integrimit n\u00eb sfera t\u00eb ndryshme t\u00eb jet\u00ebs shoq\u00ebrore, ekonomike, kulturore dhe juridike, ideja e nj\u00eb t\u00eb drejte familjare \u201cevropiane\u201d b\u00ebhet gjithnj\u00eb e m\u00eb e pranishme. N\u00eb aspektin e t\u00eb drejt\u00ebs familjare ky harmonizim ka filluar me krijimin e Komisionit pe\u0308r te\u0308 drejte\u0308n familjare evropiane, qe\u0308llimi i te\u0308 cilit \u00ebsht\u00eb identifikimi i \u201dbe\u0308rthame\u0308s se\u0308 pe\u0308rbashke\u0308t\u201d te\u0308 rregullave dhe zgjidhjeve qe\u0308 ekzistojne\u0308 ne\u0308 vendet evropiane pe\u0308r c\u0327do c\u0327e\u0308shtje nga sfera e se\u0308 drejte\u0308s familjare. Ky Komision ka vendosur nje\u0308 qe\u0308llim ambicioz- p\u00ebrzgjedhja e nj\u00eb \u201dte\u0308 drejte me\u0308 te\u0308 mire\u0308\u201d nga sistemet evropiane juridiko-familjare. Megjithat\u00eb, p\u00ebrpjekjet p\u00ebr harmonizimin e normave q\u00eb rregullojn\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet familjare hasin n\u00eb sfida t\u00eb shumta, duke p\u00ebrfshir\u00eb k\u00ebtu edhe trajtimin e stereotipeve gjinore n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb antar\u00ebve t\u00eb familjes. Traditat kulturore dhe pritshm\u00ebrit\u00eb shoq\u00ebrore q\u00eb lidhen me rolet gjinore n\u00eb familje ndryshojn\u00eb ndjesh\u00ebm nga nj\u00eb vend n\u00eb tjetrin, duke krijuar dilema rreth mund\u00ebsis\u00eb dhe efektivitetit t\u00eb harmonizimit t\u00eb plot\u00eb t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs familjare n\u00eb nivel evropian. Rregullimi i marr\u00ebdh\u00ebnieve familjare nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje juridike, por edhe nj\u00eb reflektim i normave dhe vlerave shoq\u00ebrore, t\u00eb cilat jan\u00eb t\u00eb ndikuara nga stereotipet gjinore dhe konceptet tradicionale, kulturore, morale, fetare mbi rolin e grave dhe burrave n\u00eb familje dhe shoq\u00ebri. Andaj, aktivitetet e institucioneve evropiane n\u00eb ve\u00e7anti K\u00ebshillit t\u00eb Evrop\u00ebs n\u00eb drejtim t\u00eb krijimit t\u00eb nj\u00eb t\u00eb drejte familjare t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt e cila do t\u00eb garantonte barazi gjinore midis t\u00eb gjith\u00eb antar\u00ebve t\u00eb familjes si n\u00eb marrdh\u00ebniet personale por edhe ato pasurore, p\u00ebrballen me sfida t\u00eb m\u00ebdha, pik\u00ebrisht p\u00ebr shkak t\u00eb diversitetit kulturor, tradicional dhe moral midis shoq\u00ebrive t\u00eb ndryshme t\u00eb vendeve t\u00eb ndryshme evropiane.<\/p>\n
Nga ana tjet\u00ebr, shikuar k\u00ebto \u00e7\u00ebshtje nga perspektiva e vendit ton\u00eb, ratifikimi i shum\u00eb dokumenteve nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe p\u00ebrpilimi i strategjive p\u00ebr barazi gjinore (konkretisht Strategjia p\u00ebr barazi gjinore 2022-2027) e ngarkojn\u00eb Qeverin\u00eb dhe institucionet n\u00eb Republik\u00ebn e Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut q\u00eb t\u00eb angazohen n\u00eb drejtim t\u00eb avansimit t\u00eb t\u00eb drejtave njer\u00ebzore t\u00eb grave dhe burrave n\u00eb t\u00eb gjitha sferat e jet\u00ebs shoq\u00ebrore si dhe nd\u00ebrmarrjen\u00a0 e t\u00eb gjitha aktiviteteve n\u00eb drejtim t\u00eb arritjes s\u00eb barazis\u00eb gjinore.<\/p>\n
N\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri me norma patriarkale dhe zakonore si\u00e7 \u00ebsht\u00eb shoq\u00ebria jon\u00eb, e q\u00eb p\u00ebr \u00e7do respekt ndaj disa vlerave q\u00eb tradicionalisht i kemi ruajtur dhe kultivuar, megjithat\u00eb disa nga konceptet konservative kan\u00eb pasur nj\u00eb regres t\u00eb theksuar n\u00eb avansimin e disa t\u00eb drejtave t\u00eb grave e q\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim kan\u00eb thelluar edhe m\u00eb […]<\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":10151,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[341],"tags":[338,85],"class_list":["post-10137","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pikepamje","tag-familja","tag-te-drejta"],"yoast_head":"\n